Begeleiden en beoordelen draait niet alleen om wat je ziet op het water. Het draait net zo goed om hoe je dat terugkoppelt. Afgelopen weekend kwamen de kandidaten van het L5/B5-traject samen voor de gezamenlijke workshopdag, volledig in het teken van gesprekstechnieken.
Waarom gesprekstechnieken?
Een leercoach voert dagelijks gesprekken: voorgesprekken voor een begeleidingsmoment, nagesprekken na een les, feedbackgesprekken over iemands ontwikkeling. Een beoordelaar spreekt kandidaten na het afnemen van een examen of Proeve van Bekwaamheid. Soms gaat dat over groei en complimenten. Soms over een onvoldoende, of over een boodschap die iemand niet wil horen.
Elk van die gesprekken vraagt een andere aanpak. En juist dat oefenen we in de dagelijkse praktijk niet vaak genoeg. Daarom stond de hele workshopdag in het teken van dit onderwerp.
Communicatie is meer dan woorden
De dag begon bij de basis: wat is communicatie eigenlijk? Verbale communicatie, de woorden die je kiest, is slechts een deel van het verhaal. Minstens zo belangrijk is non-verbale communicatie: je houding, gezichtsuitdrukking, oogcontact en timing. Hoe je iets zegt, bepaalt vaak meer dan wat je zegt.
Daarnaast hebben we stilgestaan bij meta-communicatie: communicatie over de communicatie. Hoe benoem je wat er in een gesprek gebeurt? Hoe zeg je "ik merk dat dit gesprek een andere kant opgaat" of "ik heb het gevoel dat er iets meespeelt"? Juist die vaardigheid is essentieel voor een leercoach die begeleidt, en voor een beoordelaar die een moeilijke boodschap terugkoppelt.
Structuur en technieken
Verschillende gesprekken vragen een verschillende structuur. Tijdens de workshopdag hebben we meerdere gespreksvormen behandeld:
- Voor- en nagesprekken bij een begeleidingsmoment, het dagelijkse werk van een leercoach
- Slechtnieuwsgesprekken: hoe breng je een boodschap die iemand niet wil horen, op een manier die eerlijk en respectvol is?
- Positief-nieuwsgesprekken: hoe geef je een compliment of positieve beoordeling op een manier die beklijft en motiveert?
- Gesprekken na een examen of PvB: terugkoppeling geven na een officiële beoordeling, zowel bij een positief als bij een negatief resultaat
Bij elk gesprekstype hebben we gekeken naar de opbouw: hoe open je het gesprek, wanneer breng je de kern, hoe rond je af? En vooral: hoe pas je die structuur aan op de situatie en de persoon tegenover je?
Omgaan met emoties
Gesprekken verlopen niet altijd zoals je ze plant. Soms is iemand het niet eens met je beoordeling. Soms speelt er iets persoonlijks mee dat het gesprek beïnvloedt. Als leercoach of beoordelaar moet je dat herkennen en er op een goede manier mee omgaan.
Tijdens de dag hebben we geoefend met het herkennen van emotie in een gesprek, het benoemen ervan zonder te oordelen, en het bewaren van een veilige gesprekssfeer, ook als de boodschap lastig is. Niet door emotie te negeren of weg te wuiven, maar door er ruimte aan te geven en het gesprek vervolgens constructief verder te voeren.
Oefenen in de praktijk
De kandidaten werkten de hele dag in wisselende groepen. Door elkaars gesprekken te observeren en te bespreken, leerden ze niet alleen van hun eigen pogingen maar ook van de aanpak van collega's van andere locaties. De vooruitgang was gedurende de dag duidelijk merkbaar: gesprekken werden bewuster gevoerd, structuur werd sterker en het benoemen van wat er in een gesprek gebeurt ging steeds natuurlijker.
Vervolg: de zomerweken
De volgende stap is de praktijk. Tijdens de zomerweken passen de leercoaches in opleiding hun verkregen kennis toe bij het begeleiden van instructeurs en Leercoach-4 kandidaten op de eigen locatie. Daar wordt het echte leermoment: oefening en theorie omzetten in daadwerkelijke begeleiding, met echte gesprekken, in een echte opleidingssituatie.
Meer weten?
Lees het eerdere artikel over de start van het L5/B5-traject: Niveau 5 opleiding van start: 18 kandidaten beginnen aan het L5/B5-traject. Of lees meer over de opzet van het traject en de instapeisen: Niveau 5 leercoach en beoordelaar: opleiding 2026 nu open voor aanmelding.